Nr. 124 Old Ni-js
Geplaatst op zaterdag 4 juli 2026 om 16:13 — Laatst bijgewerkt op zaterdag 4 juli 2026 om 14:28
Van de redactie (3)
Beste lezer,
Het kan u niet zijn ontgaan, maar kasteel Huis Bergh gaat weer open!
In september is de officiële opening, maar in juli zijn er al voor de inwoners van ’s-Heerenberg zogeheten ‘sneak previews’.
En wat zijn we nieuwsgierig! In deze Old-Ni-js dan ook ruim baan voor kasteel Huis Bergh.
Het tweede en laatste deel van het zeer interessante verhaal van Kees Brok over wat er nu eerder was: Huis Bergh of ’s-Heerenberg? En hoe betekenisvol is dan de archeologie en het stellen van de juiste vragen.
De huidige directeur van Huis Bergh neemt ons mee in de dilemma’s die zich voordeden tijdens de restauratie. Ook hier zijn vragen gesteld. Wat doen we wel of juist niet? Waarom wel of waarom niet? Het verhaal geeft een prachtig inkijkje in het proces van restauratie. En zoals Floris van Gelder zelf ook stelt, het is nooit af en we zullen vragen blijven stellen.
En als iemand zou moeten weten hoe je de juiste vragen stelt, is dat wel een schoolmeester. Otto Smits neemt ons mee in het levensverhaal van de Beekse schoolmeester Henri Vermeulen. Hij is ruim honderd jaar geworden en van grote betekenis geweest voor Beek.
Uiteraard ontbreekt onze rubriek Pieters Pad niet met een fijne tekening van de molen van Zeddam en in het dialect wordt ons een inkijkje gegund in Lengel van de jaren vijftig van de vorige eeuw.
De redactie van Old Ni-js wenst u een mooie zomer toe!
Ruth Mijnen
Kasteel en stad Bergh vanuit archeologisch perspectief (4)
KEES BROK
Aan de hand van archeologische vondsten lanceerde Kees Brok in de vorige aflevering de theorie dat Kasteel Huis Bergh zich bij de reeds veel langer bestaande Ailde Stat vestigde en ‘s-Heerenberg dus niet, zoals tot nu toe gedacht, pas door de aanwezigheid van het kasteel tot ontwikkeling kwam. Het tijdstip waarop dit gebeurde kan volgens hem bovendien vroeger in de tijd worden geplaatst dan algemeen aangenomen. Verrassenderwijs geldt dit ook voor de bouw van het bakstenen kasteel en de verdedigingswerken zoals stadsmuren en –grachten. In de tweede en laatste aflevering gaat hij hier dieper op in.
Het vak geschiedenis leunt sterk op geschreven bronnen. Terugkeren in de tijd en historische figuren een microfoon onder de neus duwen of als een vlieg aan de muur meeluisteren bij wereldbepalende conversaties is helaas niet mogelijk. Het zou waarschijnlijk ook weinig opleveren. De zogeheten waarheid, al dan niet ‘feitenvrij’, komt zelden in hapklare brokken tot ons. Bronnen die gebeurtenissen beschrijven zijn dan ook niet altijd even betrouwbaar. Schreven de Romeinen de waarheid over hun heldhaftige Europese veldslagen of probeerden ze op deze manier het thuisfront te bewegen meer pecunia en soldaten te sturen? >>>
Henri Vermeulen: een eeuw Beekse historie (16)
OTTO SMITS
Henri Vermeulen (1880-1984) is misschien wel de bekendste en belangrijkste schoolmeester van Beek geweest. Er is zelfs een straat naar hem vernoemd. Meester Vermeulen, zoals hij veelal genoemd wordt, zet zich tientallen jaren in voor de Beekse gemeenschap, zowel als hoofdonderwijzer en als docent van talrijke landbouwcursussen. Henri is goed bevriend met andere bekende Bekenaren, zoals rentmeester Peter Meisters en pastoor Van Angeren, en hoort zo bij de notabelen van het dorp. Als hij overlijdt is hij bijna 104 jaar. Een uitzonderlijke leeftijd voor iemand die geboren is in de 19e eeuw.
Henri (Hendrikus Johannes Alphonsus Hubertus) Vermeulen wordt op 8 februari 1880 in Merselo bij Venray in Limburg geboren als zoon van Alphons (Alphonsus Hubertus) Vermeulen en Sibilla Huberta Agnes Poell.
In 1870 wordt een nieuwe hoofdonderwijzer gezocht in Merselo. Het nieuwe schoolhoofd krijgt een jaarsalaris van 400 gulden en de beschikking over een huis en een grote tuin.
Maar niemand reageert op de vacature, waarop het jaarsalaris wordt verhoogd naar 600 gulden per jaar. Daarna komt er één reactie op de vacature en dat is de vader van Henri. >>>
Huis Bergh - Dilemma’s bij een restauratie (26)
FLORIS DE GELDER
Sinds eind 2023 is kasteel Huis Bergh gesloten voor publiek vanwege een ingrijpende restauratie.
Inmiddels is het bouwkundige deel van de restauratie bijna afgerond en is de organisatie druk bezig met de herinrichting van het kasteel, dat op 19 september 2026 weer opengaat voor het grote publiek. Het project is dus nog niet helemaal klaar, maar er is al zo veel gebeurd dat er nu wel ruimte is voor een terugblik op enkele cruciale dilemma’s die zich tijdens het project hebben aangediend.
Het gat in de muur
Misschien is een grote vergissing wel de beste manier om een echt dilemma bloot te leggen.
Wat is er gebeurd? Bij het voorlopig ontwerp van de herinrichting van het kasteel was een plan gemaakt voor het openen van drie nieuwe publieksruimtes (museumzalen) op de eerste verdieping van het kasteel. Kamers die in de 20e eeuw, na de grote brand van 1939, waren gebouwd als slaapkamers.
Eén van die kamers was een kamer die veel inwoners van ’s-Heerenberg nog wel kennen als de slaapkamer van Sinterklaas. De kamer met de rode vloerbedekking. >>>
Tekst: Redactie Old Ni-js
